9.2. Vì sao nhiều mục tiêu không bao giờ đạt được

Phần lớn mục tiêu không thất bại vì chúng quá khó, mà vì chúng được đặt ra từ một chỗ không đủ sâu. Người ta đặt mục tiêu bằng lý trí, nhưng lại sống bằng thói quen cũ. Hai thứ đó không gặp nhau, nên mục tiêu sớm muộn cũng bị bỏ lại phía sau.

Một lý do rất phổ biến là mục tiêu không gắn với lý tưởng. Khi mục tiêu chỉ là con số, danh hiệu hay hình ảnh bên ngoài, nó không đủ sức giữ bạn đi tiếp khi mọi thứ trở nên khó chịu. Đến lúc phải đánh đổi thời gian, sự thoải mái, hay cái tôi, mục tiêu lập tức mất lực hút.

Nhiều người đặt mục tiêu vì họ nghĩ “nên thế”. Nên có mức thu nhập này. Nên đạt vị trí kia. Nên sống theo một chuẩn nào đó. Nhưng mục tiêu xuất phát từ chữ “nên” thường không sống được lâu. Nó không phải mong muốn thật sự, mà là áp lực xã hội đội lốt khát vọng cá nhân.

Một nguyên nhân khác là người ta đánh giá thấp cái giá phải trả. Họ nhìn vào kết quả cuối cùng và thấy hấp dẫn, nhưng không hình dung rõ quá trình ở giữa sẽ dài, lặp lại, nhàm chán và nhiều lúc rất cô đơn. Khi thực tế không giống tưởng tượng, họ cho rằng mình đã chọn sai, thay vì hiểu rằng mình đang đi đúng đoạn khó.

Cũng có những mục tiêu chết yểu vì chúng quá mơ hồ. Muốn “thành công hơn”, “giàu hơn”, “tốt hơn” nghe thì hay, nhưng không cho bạn biết hôm nay phải làm gì. Không có hành động cụ thể, mục tiêu chỉ tồn tại trên giấy hoặc trong đầu, chứ không bước vào đời sống.

Một lỗi tinh vi hơn là đặt quá nhiều mục tiêu cùng lúc. Năng lượng bị chia nhỏ, sự tập trung bị loãng, và cuối cùng không có mục tiêu nào được theo đuổi đủ lâu. Người ta tưởng mình đa năng, nhưng thực chất chỉ đang phân tán.

Ngoài ra, còn một lý do rất con người: sợ thay đổi. Đạt được mục tiêu đồng nghĩa với việc bạn sẽ không còn là con người cũ. Mối quan hệ thay đổi. Vai trò thay đổi. Kỳ vọng thay đổi. Với nhiều người, sự thay đổi đó đáng sợ hơn cả việc không đạt được mục tiêu. Và thế là họ vô thức trì hoãn, tự phá, rồi gọi đó là “chưa tới lúc”.

Mục tiêu không đạt được không phải vì bạn kém. Rất thường, vì bạn chưa đặt nó đúng chỗ. Khi mục tiêu gắn với lý tưởng, khi bạn chấp nhận cái giá phải trả, khi bạn đi đủ lâu qua đoạn không ai nhìn thấy, mục tiêu không còn là thứ để “đạt”. Nó trở thành hệ quả tự nhiên của con người bạn đang dần trở thành.