1.3. Định nghĩa cốt lõi về thành công

Suốt nhiều thế kỷ, con người nói về thành công không ngừng nghỉ. Người ta mổ xẻ nó, tranh cãi về nó, ca ngợi nó, rồi lại than thở vì không chạm tới được nó. Nhưng nghịch lý là: càng nói nhiều, thành công lại càng trở nên mơ hồ. Ai cũng tưởng mình hiểu, nhưng rất ít người thật sự nắm được bản chất của nó.

Tôi đã dành gần như toàn bộ đời làm việc của mình để quan sát, nghiên cứu và sống cùng câu hỏi này. Tôi đã nếm đủ cả thất bại lẫn chiến thắng, ở nhiều nơi trên thế giới, với những cái giá rất thật: tiền bạc, mồ hôi, và cả những lần vỡ mộng. Và chính từ những trải nghiệm đó, tôi đi đến một kết luận rất rõ ràng: có một định nghĩa về thành công vừa chính xác, vừa không thể bẻ cong.

Thành công là sự hiện thực hóa dần dần của một lý tưởng xứng đáng.

Nghe qua thì có vẻ đơn giản, thậm chí hơi… hiền. Nhưng càng suy ngẫm, bạn sẽ thấy không có một chữ nào là thừa.

Trước hết là “hiện thực hóa dần dần”. Thành công không phải là chuyện bùng nổ trong một đêm. Nó không phải vài ngày hăng hái rồi thôi, cũng không phải kiểu cố sống cố chết một thời gian ngắn rồi chờ ai đó đến kéo mình dậy. “Dần dần” nghĩa là có chiều sâu, có sự tăng trưởng liên tục, có cường độ ngày một lớn hơn. Nó là quá trình bạn mỗi ngày đều trở nên rõ ràng hơn, vững vàng hơn, tiến gần hơn với điều mình đã chọn.

Tiếp theo là “hiện thực hóa”. Điều này nói đến sự tỉnh thức ngày càng cao. Lý tưởng không còn là ý nghĩ mơ hồ trong đầu, mà dần dần trở thành thứ có hình hài, có sức nặng, có mặt trong đời sống thực. Bạn bắt đầu nhìn thấy nó, cảm thấy nó, sống cùng nó. Nó không còn ở “một ngày nào đó”, mà đang diễn ra, ngay bây giờ.

Nhưng phần khiến nhiều người vấp ngã nhất lại nằm ở ba chữ cuối: “lý tưởng xứng đáng”.

Lý tưởng là gì? Đó không phải là một món đồ. Không phải chiếc xe, căn nhà hay con số trong tài khoản. Lý tưởng là một ý tưởng đủ lớn để bạn yêu nó. Yêu đến mức nó chiếm trọn suy nghĩ, cảm xúc và hành động của bạn. Không phải bạn dùng nó để sống cho qua ngày, mà là bạn sẵn sàng sống vì nó.

Còn “xứng đáng” thì sao? Đây mới là nút thắt lớn nhất. Nhiều người hiểu sai chữ này. Họ nghĩ mình phải trở nên “xứng đáng” thì mới dám muốn điều tốt đẹp. Phải giỏi hơn, giàu hơn, hoàn hảo hơn. Thế là họ cứ đứng mãi ở chân núi, tự hỏi khi nào mình đủ tư cách để leo lên.

Sự thật thì ngược lại. Vấn đề không phải là bạn có xứng đáng với lý tưởng hay không, mà là lý tưởng ấy có xứng đáng với bạn hay không. Có xứng đáng để bạn bỏ thời gian, năng lượng, cả đời mình ra theo đuổi hay không.

Bạn là hình thức sống cao nhất của tạo hóa. Bạn không được sinh ra để sống một đời tầm thường rồi tự an ủi rằng “thế là đủ”. Điều bạn nên hỏi không phải là “tôi có đáng không?”, mà là: “điều tôi đang theo đuổi có đủ lớn để xứng với tôi không?”

Phần đông con người chưa bao giờ thật sự đối diện với câu hỏi này. Chỉ khoảng một, hai người trong một trăm biết rõ họ thật sự muốn gì. Số còn lại hoặc không dám thừa nhận, hoặc vừa nghĩ tới đã vội gạt đi. Họ sợ bị cười chê, sợ mình mơ mộng, sợ thất bại, sợ không với tới. Thế là họ nhanh chóng nghĩ ra hàng loạt lý do rất hợp lý để không cần phải thử.

Môi trường tiêu cực, cách nuôi dạy cũ kỹ, và thiếu thông tin đúng đắn khiến đa số mãi lang thang ở sườn núi. Họ có mục tiêu, nhưng đó thường chỉ là những vật thay thế: tiền nhiều hơn, xe tốt hơn, nhà to hơn. Những thứ ấy không xấu, nhưng hiếm khi là lý tưởng xứng đáng. Chúng là kết quả, không phải là điều để bạn đánh đổi cả đời.

Bạn có thể sở hữu rất nhiều thứ mà vẫn trống rỗng. Bạn có thể mua, tích lũy, sưu tầm, nhưng không đời nào sống trọn vẹn nếu không có một lý tưởng đủ lớn để kéo bạn ra khỏi chính mình mỗi sáng.

Một lý tưởng xứng đáng có sức hút rất lạ. Nó kéo những con người phù hợp lại gần bạn. Nó khiến bạn không còn nghi ngờ mình có làm được hay không, bởi vì bạn không còn lựa chọn nào khác ngoài việc làm. Khi lý tưởng đủ lớn, bạn không cần động viên bản thân. Bạn bị nó lôi đi.

Và trên con đường ấy, bạn sẽ gặp đủ thứ không mong muốn: phản bội, hiểu lầm, cản trở, mất mát. Nhưng những thứ yếu ớt sẽ bị gió thổi bay, giống như cây rừng sau bão. Còn bạn, nếu lý tưởng đủ xứng đáng, sẽ đứng vững hơn.

Thành công, theo đúng nghĩa của nó, không phải là có được mọi thứ bạn muốn. Thành công là đang sống mỗi ngày trong tiến trình hiện thực hóa điều xứng đáng nhất với bạn. Khi bạn ở trong tiến trình ấy, bạn đã thành công rồi – dù kết quả cuối cùng còn ở phía trước.

Và một điều chắc chắn: bạn sẽ không kiên trì được, nếu điều bạn theo đuổi không đủ xứng đáng. Nhưng nếu nó thật sự xứng đáng, bạn sẽ không cần ai nhắc nhở. Bạn sẽ tự bước tiếp. Vì lúc đó, thành công không còn là phần thưởng. Nó đã trở thành cách bạn sống.