Chương 9: Mục Tiêu

9.1. Mục tiêu và lý tưởng – điểm khác biệt quan trọng

Rất nhiều người sống cả đời với mục tiêu, nhưng lại thiếu một lý tưởng. Và chính sự nhầm lẫn giữa hai khái niệm này khiến họ mệt mỏi, chán nản, dù bề ngoài vẫn đang “đạt được” không ít thứ.

Mục tiêu là thứ bạn muốn có. Lý tưởng là con người bạn muốn trở thành.

Mục tiêu thường cụ thể, đo lường được, và có điểm kết thúc. Một mức thu nhập, một vị trí, một căn nhà, một cột mốc nào đó. Khi đạt được, bạn hoặc đặt mục tiêu mới, hoặc rơi vào cảm giác trống rỗng rất khó gọi tên. Vì bản thân mục tiêu không đủ sức nuôi bạn lâu dài.

Lý tưởng thì khác. Nó không kết thúc. Nó là hướng sống. Là tiêu chuẩn nội tâm bạn dùng để định hướng mọi lựa chọn. Bạn không “đạt được” lý tưởng theo nghĩa hoàn thành, mà bạn sống cùng nó, lớn lên cùng nó, và tiến gần hơn mỗi ngày.

Vấn đề là nhiều người lấy mục tiêu thay cho lý tưởng. Họ nghĩ rằng chỉ cần đạt đủ nhiều mục tiêu, cuộc đời sẽ tự động có ý nghĩa. Nhưng khi mục tiêu đạt được mà cảm giác trọn vẹn không xuất hiện, họ bắt đầu hoang mang. Không phải vì họ thất bại, mà vì họ đã đặt sai vai trò cho mục tiêu.

Mục tiêu không sai. Nó rất cần thiết. Nhưng mục tiêu chỉ nên là công cụ phục vụ lý tưởng. Khi không có lý tưởng dẫn đường, mục tiêu trở thành những điểm rời rạc, kéo bạn đi nhiều hướng khác nhau. Bạn bận rộn, nhưng không sâu. Tiến lên, nhưng không rõ mình đang tiến về đâu.

Người có lý tưởng rõ ràng sử dụng mục tiêu rất khác. Họ chọn mục tiêu không chỉ vì nó hấp dẫn, mà vì nó phù hợp với con người họ muốn trở thành. Nếu một mục tiêu đi ngược lại giá trị cốt lõi, dù có hấp dẫn đến đâu, họ cũng sẵn sàng bỏ qua.

Một dấu hiệu cho thấy bạn đang sống với mục tiêu mà thiếu lý tưởng là cảm giác mệt mỏi kéo dài. Không phải mệt vì làm việc, mà mệt vì không thấy ý nghĩa. Bạn đạt được, nhưng không thấy mình lớn lên tương xứng. Và điều đó, về lâu dài, bào mòn tinh thần rất mạnh.

Lý tưởng cho bạn sức chịu đựng. Mục tiêu cho bạn phương tiện. Lý tưởng giúp bạn không bỏ cuộc khi mục tiêu gặp trục trặc. Mục tiêu giúp bạn cụ thể hóa lý tưởng thành hành động hàng ngày. Hai thứ này cần đi cùng nhau, nhưng không được tráo vị trí.

Khi bạn đặt lý tưởng lên trước, mục tiêu tự nhiên trở nên rõ ràng hơn. Bạn không còn chạy theo những thứ chỉ “trông có vẻ đúng”. Bạn chọn những mục tiêu khiến bạn tôn trọng chính mình hơn mỗi ngày.

Mục tiêu có thể thay đổi. Lý tưởng thì không nên dễ dàng lay chuyển. Và khi bạn phân biệt được điều này, cuộc đời bớt rối hơn rất nhiều. Bạn không còn hỏi: “Mình nên đặt mục tiêu gì nữa?”
Bạn hỏi: “Mục tiêu nào phù hợp với con người mà mình đang chọn để trở thành?”