2.3. Do dự và cái bẫy của mâu thuẫn nội tâm

Do dự không chỉ là chuyện “chưa quyết được”. Nó là một trạng thái tinh thần rất nguy hiểm, bởi vì khi bạn do dự, bên trong bạn bắt đầu diễn ra những cuộc xung đột âm thầm mà kéo dài thì sẽ bào mòn toàn bộ năng lượng sống.

Muốn mà không dám. Làm mà sợ sai. Đi mà cứ đứng lại. Những mâu thuẫn kiểu đó không ồn ào, nhưng dai dẳng. Chúng khiến đầu óc lúc nào cũng căng, tim lúc nào cũng nặng, và cuối ngày thì chẳng có gì thật sự được hoàn thành.

Người ta có một từ để gọi tình trạng này: mâu thuẫn nội tâm. Nghĩa là trong cùng một con người, tồn tại đồng thời hai cảm xúc đối lập hướng về cùng một việc. Vừa muốn, vừa không muốn. Vừa hy vọng, vừa sợ hãi. Và khi hai lực này giằng co, kết quả thường là… đứng yên.

Không cần phải học tâm lý học cao siêu gì cũng hiểu được rằng, sống trong trạng thái đó lâu ngày thì không ổn. Người do dự triền miên sẽ dần trở nên uể oải, chán nản, mất khả năng hành động. Họ không hẳn là thất bại, nhưng cũng không còn sống đúng nghĩa. Họ chỉ đang cầm cự.

Nhiều người tưởng rằng nguyên nhân của mâu thuẫn nội tâm là thiếu thông tin. Nhưng thực ra, đó chỉ là nguyên nhân bề mặt. Gốc rễ sâu xa hơn nằm ở hình ảnh bản thân. Do dự kéo dài thường bắt nguồn từ sự thiếu tự tin.

Những người quyết đoán không phải vì họ không bao giờ gặp mâu thuẫn, mà vì họ không để mâu thuẫn kéo dài. Họ chấp nhận khả năng sai, nhưng không chấp nhận việc để tâm trí mình bị xé làm đôi quá lâu. Khi cần, họ chọn một hướng, rồi dùng hành động để giải quyết phần còn lại.

Ngược lại, người thiếu tự tin sợ quyết định vì họ sợ hậu quả. Họ sợ nếu sai thì sẽ không gượng dậy nổi. Thế là họ để mọi thứ lơ lửng. Nhưng điều trớ trêu là: chính việc không quyết định mới tạo ra hậu quả nặng nề nhất.

Một quy luật rất rõ của cuộc sống là: hoặc bạn tạo ra trật tự, hoặc bạn trượt vào hỗn loạn. Do dự không giữ bạn ở trạng thái trung lập. Nó đẩy bạn dần về phía tan rã. Không phải ngay lập tức, mà từ từ, từng chút một.

Bao nhiêu lần bạn tự hỏi: “Mình nên làm gì đây?” Câu hỏi đó nghe thì có vẻ hợp lý, nhưng nếu lặp đi lặp lại mà không có quyết định theo sau, nó trở thành cách bạn trốn tránh trách nhiệm với chính mình.

Một quyết định – dù chưa hoàn hảo – cũng sẽ chấm dứt mâu thuẫn nội tâm. Nó mang lại sự rõ ràng. Và sự rõ ràng, dù ban đầu còn mơ hồ, vẫn tốt hơn rất nhiều so với việc sống trong giằng co triền miên.

Do dự không phải là dấu hiệu của cẩn trọng, mà thường là dấu hiệu của nỗi sợ chưa được nhìn thẳng. Khi bạn dám quyết định, bạn không chỉ chọn một con đường, mà còn giải phóng tâm trí mình khỏi cái bẫy âm thầm nhưng vô cùng hao mòn này.