6.2. Tự tin không phải bẩm sinh

Rất nhiều người tin rằng tự tin là thứ “trời cho”. Ai sinh ra đã mạnh mẽ thì tự tin, ai nhút nhát thì cả đời cứ thế. Niềm tin này nghe có vẻ hợp lý, nhưng thực chất lại là một trong những hiểu lầm lớn nhất khiến con người chấp nhận sống dưới mức khả năng của mình.

Không ai sinh ra đã tự tin hay thiếu tự tin. Trẻ con sinh ra tò mò, dám thử, dám ngã. Chúng không tự nghi ngờ giá trị của mình. Nhưng theo thời gian, qua lời nói, đánh giá, so sánh và trải nghiệm, hình ảnh bản thân dần được hình thành. Và cùng với nó, mức độ tự tin cũng được “lập trình”.

Một đứa trẻ bị chê trách quá nhiều sẽ học cách dè chừng. Một người lớn lên trong môi trường bị so sánh liên tục sẽ học cách nghi ngờ mình. Ngược lại, người được khuyến khích thử và được phép sai sẽ học cách tin rằng mình có thể học, có thể tiến bộ. Tự tin vì thế không phải là bẩm sinh, mà là kết quả của quá trình tích lũy trải nghiệm.

Điều này cũng có nghĩa là: nếu tự tin có thể được hình thành, nó cũng có thể được xây dựng lại. Không phải bằng việc giả vờ mạnh mẽ, mà bằng việc thay đổi cách bạn nhìn và nói về chính mình.

Tự tin không đến từ việc chưa bao giờ thất bại. Nó đến từ việc bạn đã thất bại, nhưng không đánh đồng thất bại với giá trị bản thân. Mỗi lần bạn dám thử lại sau một lần ngã, hình ảnh nội tâm của bạn được điều chỉnh thêm một chút. Và chính những điều chỉnh nhỏ đó tạo ra sự vững vàng lâu dài.

Người tự tin không phải là người luôn cảm thấy chắc chắn. Họ cũng có lúc lo lắng, nghi ngờ, thậm chí sợ hãi. Nhưng họ không để những cảm xúc ấy định nghĩa con người mình. Họ coi đó là trạng thái nhất thời, không phải bản chất.

Khi bạn hiểu rằng tự tin không phải bẩm sinh, bạn ngừng ghen tị với người khác và bắt đầu chịu trách nhiệm cho việc xây dựng lại hình ảnh bản thân của mình. Bạn không còn chờ cảm giác tự tin xuất hiện rồi mới hành động. Bạn hành động, và để tự tin được hình thành trong quá trình đó.

Tự tin, xét cho cùng, không phải là món quà trời ban. Nó là kết quả của việc bạn đối xử với chính mình một cách công bằng, kiên nhẫn và trung thực qua thời gian. Và bất kỳ ai, ở bất kỳ giai đoạn nào, cũng có thể bắt đầu lại từ đó.