3.2. Định giá thời gian theo mức độ tỉnh táo và tập trung

Chúng ta thường nói rằng mình “không có thời gian”, nhưng sự thật là chúng ta đều có cùng một lượng thời gian mỗi ngày. Điều khác biệt nằm ở chỗ: không phải mọi giờ trong ngày đều có cùng chất lượng.

Có những khoảng thời gian bạn suy nghĩ rõ ràng, tập trung sâu, đưa ra quyết định dứt khoát và xử lý vấn đề một cách gọn gàng. Nhưng cũng có những khoảng thời gian bạn chỉ đủ tỉnh táo để hoàn thành những việc quen thuộc, lặp lại, hoặc đơn giản là cầm cự cho hết giờ. Nếu nhìn kỹ, bạn sẽ thấy hai loại thời gian này hoàn toàn không tương đương nhau.

Thế nhưng trong thực tế, chúng ta lại đối xử với chúng như nhau.

Một cuộc họp có thể được xếp vào buổi sáng minh mẫn nhất hoặc buổi chiều uể oải mà không có sự phân biệt nào. Một công việc đòi hỏi tư duy chiến lược có thể bị đẩy vào cuối ngày chỉ vì “lúc đó còn trống lịch”. Chúng ta phân bổ thời gian theo khoảng trống, chứ không theo giá trị.

Định giá thời gian theo mức độ tỉnh táo nghĩa là thừa nhận rằng năng lượng tinh thần của bạn lên xuống theo nhịp sinh học, và giá trị của từng giờ cũng thay đổi theo đó. Khi bạn tỉnh táo và tập trung, một giờ có thể tạo ra lượng giá trị tương đương với nhiều giờ làm việc trong trạng thái mệt mỏi.

Nếu coi thời gian như bất động sản, thì những giờ tỉnh táo cao độ chính là “vị trí đắc địa”. Bạn không muốn xây những công trình tạm bợ trên mảnh đất giá trị nhất của mình. Vậy tại sao bạn lại dùng những giờ đó cho email, họp hành kéo dài, hoặc những việc không đòi hỏi nhiều suy nghĩ?

Khi bạn bắt đầu định giá thời gian theo chất lượng, bạn sẽ tự nhiên trở nên kén chọn hơn. Bạn sẽ đặt câu hỏi trước khi đồng ý một cuộc họp: việc này có thật sự cần đến tôi, và có cần diễn ra vào khung giờ này không? Bạn sẽ cân nhắc xem một công việc quan trọng có xứng đáng để chiếm lấy những giờ tốt nhất của bạn hay không.

Điều này không có nghĩa là bạn trở nên ích kỷ hay kém hợp tác. Nó đơn giản là bạn đang sử dụng nguồn lực quý giá nhất của mình một cách có trách nhiệm hơn. Khi bạn dành những giờ tỉnh táo cho những việc tạo ra giá trị cao nhất, phần còn lại của ngày sẽ trở nên nhẹ hơn rất nhiều.

Ngược lại, khi bạn dùng những giờ tốt nhất cho những việc ít quan trọng, bạn buộc phải xử lý những việc khó vào lúc não bộ đã mệt. Khi đó, bạn cần nhiều thời gian hơn, nhiều nỗ lực hơn, và thường phải sửa chữa nhiều hơn. Cảm giác bận rộn tăng lên, nhưng hiệu quả thực sự lại giảm xuống.

Định giá thời gian cũng giúp bạn hiểu rõ giới hạn của mình. Bạn sẽ thôi kỳ vọng rằng mình có thể làm mọi việc với cùng chất lượng suốt cả ngày. Thay vào đó, bạn chấp nhận rằng có những thời điểm bạn chỉ nên làm những việc đơn giản — và điều đó hoàn toàn ổn.

Khi bạn phân bổ công việc phù hợp với mức độ tỉnh táo, bạn không cần phải thúc ép bản thân nhiều như trước. Công việc “chạy” trơn tru hơn, ít ma sát hơn. Bạn không phải chiến đấu với chính mình để tập trung, vì bạn đã chọn đúng thời điểm để làm việc đó.

Thiết kế một ngày làm việc tốt không phải là lấp đầy mọi khoảng trống, mà là đặt đúng việc vào đúng giờ. Và để làm được điều đó, bạn cần bắt đầu nhìn thời gian không chỉ như số lượng, mà như một tài sản có chất lượng khác nhau.

Ở phần tiếp theo, chúng ta sẽ nhìn vào một thói quen phổ biến đang âm thầm làm giảm giá trị thời gian của bạn — dù bạn có cảm thấy mình đang “làm được rất nhiều việc” đi chăng nữa.