Chương 3: Thiết Kế Một Ngày Làm Việc Tốt Nhất

3.1. Nếu thời gian là tiền tệ, bạn đang tiêu nó như thế nào

Có một bộ phim từng đặt ra một giả định rất thú vị: thời gian không chỉ là thứ ta có, mà là thứ ta dùng để trả giá cho mọi thứ trong đời. Bạn mua một ly cà phê bằng vài phút sống. Bạn mua một ngôi nhà bằng hàng chục năm. Khi đồng hồ đếm ngược về không, cuộc sống kết thúc.

Giả định đó nghe có vẻ viễn tưởng, nhưng nó chạm đến một sự thật rất gần với đời thực: thời gian là tài sản duy nhất mà bạn không thể kiếm thêm, không thể vay mượn, và cũng không thể tích trữ cho sau này. Một khi đã trôi qua, nó biến mất vĩnh viễn.

Vậy mà chúng ta lại tiêu thời gian một cách dễ dãi hơn bất kỳ loại tài sản nào khác.

Chúng ta hiếm khi đồng ý chi tiền mà không suy nghĩ. Chúng ta cân nhắc giá trị, so sánh lợi ích, đặt câu hỏi về mức sinh lời. Nhưng với thời gian, đặc biệt là thời gian trong ngày làm việc, chúng ta lại thường để nó trôi đi theo quán tính: cuộc họp này nối tiếp cuộc họp kia, email chen vào giữa mọi khoảng trống, lịch bị lấp đầy mà không ai thực sự dừng lại để hỏi: việc này có xứng đáng với thời gian của mình không?

Khi nhìn thời gian chỉ như một chuỗi giờ cần “lấp cho đủ”, chúng ta đánh mất khả năng lựa chọn. Ngày làm việc trở thành thứ xảy ra với ta, chứ không phải thứ ta chủ động thiết kế.

Nếu thời gian thực sự là một loại tiền tệ, có lẽ bạn sẽ suy nghĩ rất khác trước khi chấp nhận một cuộc họp, trước khi nói “được thôi” với một yêu cầu phát sinh, hay trước khi dành một buổi sáng tỉnh táo để xử lý những việc vụn vặt. Bạn sẽ muốn biết mình nhận lại được gì cho mỗi đơn vị thời gian bỏ ra.

Điều quan trọng là không phải mọi khoảng thời gian đều có giá trị như nhau.

Một giờ khi bạn tỉnh táo, tập trung và sáng suốt không giống với một giờ khi bạn mệt mỏi, phân tán và chỉ cố gắng cầm cự. Nếu phải so sánh, giờ làm việc hiệu quả cao giống như một bất động sản ở vị trí đắc địa, trong khi giờ uể oải chỉ giống như một mảnh đất xa trung tâm. Cùng là thời gian, nhưng khả năng tạo ra giá trị hoàn toàn khác nhau.

Thế nhưng, chúng ta thường phân bổ công việc mà không hề tính đến sự khác biệt này. Những việc đòi hỏi tư duy sâu, ra quyết định quan trọng hay sáng tạo chiến lược lại bị đẩy vào những khung giờ kém chất lượng. Trong khi đó, những giờ tỉnh táo nhất lại bị tiêu tán vào email, họp hành hoặc những việc chỉ tạo cảm giác bận rộn.

Khi bạn bắt đầu nhìn thời gian như một tài sản có giá trị khác nhau tùy thời điểm, cách bạn tổ chức ngày làm việc sẽ thay đổi. Bạn sẽ thận trọng hơn với việc “chi” những giờ tốt nhất của mình. Bạn sẽ cân nhắc kỹ hơn xem ai và việc gì xứng đáng với chúng.

Quản lý thời gian, suy cho cùng, không phải là làm cho mọi thứ vừa khít vào lịch. Đó là việc quyết định điều gì được phép chiếm giữ những khoảng thời gian có giá trị cao nhất trong ngày của bạn.

Và cũng giống như tiền bạc, nếu bạn không chủ động quyết định cách tiêu thời gian, sẽ luôn có thứ khác làm điều đó thay bạn.

Ở phần tiếp theo, chúng ta sẽ đi sâu hơn vào cách “định giá” từng khung giờ trong ngày — để bạn không chỉ có thời gian, mà còn sử dụng nó đúng giá trị của nó.