Lập Trình Ngôn Ngữ Tư Duy

Chào các bạn, mình là C, đây là podcast của kênh Văn Aha.

Chuỗi series đầu tiên tụi mình sẽ nói về công thức làm sao để thành công. Các bạn có giống mình cũng thắc mắc là tại sao mọi người lại thành công, họ đã sử dụng công thức nào và làm cách nào để mở rộng hay là bành trướng sự thành công của họ lên.

Thì đầu tiên mình muốn đi đường vòng tí là tìm hiểu về ngôn ngữ lập trình, và ngôn ngữ lập trình cũng là một trong những điều cơ bản chúng ta cần nên hiểu để có thể dễ dàng tiếp cận được những điều chúng ta mong muốn đạt được.

1. Ước Gì Tôi Biết Về NLP Sớm Hơn

Hồi còn là học sinh, thì mình học khá “ngu” chưa kể là còn nhút nhát, không tự tin và mình chưa bao giờ thực sự giỏi trong việc hòa đồng với người khác chứ đừng nói tới việc có thể lãnh đạo bất kỳ ai hay là sáng tạo bất cứ điều gì.

Và một ngày mình được tiếp xúc với ngôn ngữ lập trình – NLP (Neuro-Linguistic-Programming), lúc đó còn nhỏ lắm khoảng cấp 1 à. Định nghĩa ngôn ngữ lập trình một cách đơn giản thì nó là một môn khoa học giúp chúng ta quản lý cuộc sống, cũng như cách chúng ta sử dụng ngôn ngữ của tâm trí để lập trình hệ thống thần kinh của mình, nhằm tạo ra một sự liên kết nhất quán với nhau.

Ví dụ, nếu mỗi buổi sáng, ai đó có thể thức dậy lúc 6 giờ sáng mà vẫn có động lực tích cực hay tinh thần thoải mái thì đó là cả một quá trình người đó đã dậy cùng một giờ để cơ thể quen với múi giờ đó và tạo được kết quả cụ thể như vậy.

Thế nếu, chúng ta có thể lập trình hệ thống thần kinh của chính mình theo cùng một cách, chúng ta sẽ tạo ra cùng một kết quả thông qua một loại ngôn ngữ đặc biệt – ngôn ngữ của tâm trí chứ không còn là ngôn ngữ của lời nói. Và việc sử dụng công nghệ này giúp chúng ta chịu trách nhiệm với hầu hết mọi lĩnh vực trong cuộc sống của mình.

Công nghệ này đem lại điều kì diệu là nếu sử dụng đúng chúng ta có thể tạo ra kết quả đặc biệt trong một khoảng thời gian rất ngắn. Và chính nhờ trải nghiệm này mà mình muốn đem niềm đam mê của mình để giúp mọi người xung quanh có thể vận dụng và khai thác tiềm năng vô hạn trong mỗi người.

1.1. Nguyên Tắc Thứ Nhất

Điều đầu tiên mình học được từ NLP đó là sức mạnh của niềm tin. Mình đã được học rằng chính niềm tin mới thực sự quyết định những gì chúng ta sẽ làm hoặc không làm trong cuộc đời của mình. Và khi còn bé mình cũng đã mắc phải những rào cản như mình đã từng tin mình rất chậm chạp, từng tin rằng mình rất ngu ngốc hay không ai thích mình cả và những điều này ngăn cản mình mở rộng tiềm năng của chính bản thân. Rồi một ngày, thầy chủ nhiệm đến gặp và nói với mình điều này.

Thầy bảo là: “V, không có gì ngoài niềm tin , nếu con muốn cuộc sống mình thay đổi thì con phải thay đổi lòng tin của mình trước”. Thầy ấy đã cho mình niềm tin đầu tiên mà mình cho rằng đó sẽ là niềm tin cơ bản mọi người cần phải bắt đầu để tạo ra những kết quả đặc biệt trong cuộc sống của họ, đó là: “Tất cả chúng ta đều giống nhau đều có hệ thống thần kinh hay tất cả chúng ta đều có cùng sức mạnh của não bộ.

Nói cách khác để dễ hình dung thì não bộ chúng ta hoạt động như phần cứng của một chiếc máy tính, và mỗi máy đều có một phần cứng. Thế nên, điều gì có thể với ai đó, thì cũng có thể với chúng ta”. Vì vậy, thầy đã đến gặp mình vào thời điểm đó và nói: “Nếu ai đó tài giỏi hay có năng khiếu, thì con cũng có thể”

Mình đã ươm mầm ý nghĩ đó và thật sự tin những gì thầy nói, nhưng bạn cũng biết, lúc đó thì còn khá trẻ và ngây ngô nên việc thay đổi niềm tin nó đã không hiệu quả. Chúng ta không thể ngồi yên và tin rằng, bạn biết đấy “Tôi thông minh” và “ Tôi giàu có” và bạn trở nên giàu có. Điều đó sẽ không thể xảy ra. Điều niềm tin có thể đem đến đó là mở ra nhiều cơ hội để chúng ta tìm ra cách hoàn thành dự định hay ước mơ của mình.

1.2. Nguyên Tắc Thứ 2

Nguyên tắc cơ bản thứ 2 mình học từ NLP là về chiến lược. Chúng ta không giỏi về điều gì đó, không phải vì chúng ta không có năng lực hay không phải vì chúng ta không có khả năng, mà là vì chúng ta đã không sử dụng đúng chiến lược. Thì trong NLP, có một kỹ thuật gọi là kỹ thuật nhập vai. Định nghĩa cơ bản về kỹ thuật nhập vai là chúng ta sẽ quan sát những người thành công xuất sắc trong một lĩnh vực nào đó.

Ví dụ, một người rất giỏi trong lĩnh vực toán học, hay một người giỏi trong lĩnh vực sáng tạo, hay một người giỏi về khả năng thuyết trình trước đám đông. Bây giờ, thông qua kỹ thuật nhập vai, chúng ta thực sự có thể mô phỏng chiến lược của họ, vì nếu chúng ta làm theo chiến lược của ai đó, và sử dụng cùng một chiến lược của người thành công thì chắc chắn cũng sẽ tạo ra kết quả tương tự . Vì vậy, đối với mình lúc còn đi học, xuất sắc có nghĩa là xuất sắc trong học tập và điểm số cao. Và, mình bắt đầu chia nhỏ bộ nhớ của mình.

Ví dụ, khả năng đọc nhanh, kỹ năng hiểu, kỹ năng làm toán, khả năng tư duy logic hay việc có thể ngồi trong một cuộc thi cũng là một thách thức đối với bản thân mình. Mình đã áp dụng kỹ thuật nhập vai và làm theo, bắt chước từng người giỏi nhất trong từng lĩnh vực trên. Như mình đã bắt chước anh họ mình trong việc học và làm toán hay bắt chước một người bạn của mình trong khả năng ghi nhớ.

Và, nguyên tắc cơ bản thứ 3 mình học được từ NLP, chúng ta có thể có tất cả niềm tin mà mình muốn, có thể biết tất cả chiến lược để thành công nhưng nếu chúng ta không hành động nhất quan để khiến bản thân phát triển thì sẽ không có gì xảy ra. Tại thời điểm đó mình đã thực sự thúc đẩy hành động theo cảm xúc thật của mình chứ không theo logic.

Vì khi chúng ta cảm thấy có động lực hay khi chúng ta cảm thấy nhiệt huyết dâng trào thì chúng ta sẽ hành động một cách tích cực có hiệu quả, nhưng khi chúng ta cảm thấy lười biếng và trì hoãn, chúng ta sẽ không làm bất cứ điều gì cả hay có làm thì cũng chỉ đại khái mà thôi.

1.3. Nguyên Tắc Thứ 3

Nguyên tắc cơ bản thứ 3 là cách để đưa bản thân vào trạng thái phù hợp để luôn hành động nhất quán. Ngay giây phút mình học được nguyên tắc này, mình đã trở lại trường học. Lúc này thì mình mới vào cấp 3. Lần đầu tiên trong đời mình lên kế hoạch cho bản thân. Mình đã đặt ra 3 mục tiêu vào lúc đó:

  1. Đứng đầu lớp trong vòng một năm.
  2. Vào được đại học Bách Khoa.
  3. Kiếm được một tỷ đầu tiên trước năm 26 tuổi.

Thì tại thời điểm đó những mục tiêu này nghe nó là lố bịch và có vẻ khá buồn cười khi cho một đứa học khá “tèo” như mình. Nhưng bởi vì sử dụng ba nguyên tắc trên, mặc dù mình không đứng nhất lớp nhưng luôn nằm trong tốp 10 học sinh giỏi của lớp trong 3 năm cấp 3, mình tiếp tục vào đại học Bách Khoa, nơi mình đã học được nhiều về việc phát triển bản thân, các khả năng cần thiết để youtuber và đặc biệt là nguồn cảm hứng để tìm hiểu luật hấp dẫn. Những điều này đã thực sự giúp mình kiếm được một tỷ đầu tiên vào năm 24 tuổi.

Thế nên điều đơn giản chỉ là câu hỏi về niềm tin, chiến lược và hành động của bản thân mỗi chúng ta. Đến đây mình nói cũng dài rồi hẹn các bạn đến phần tiếp theo mình sẽ nói rõ hơn về cách để thực hành NLP.

2. Sức mạnh của ngôn ngữ lập trình (NLP)

2.1. Chúng ta có khả năng làm được mọi điều

Tất cả chúng ta về cơ bản đều có hệ thần kinh giống nhau. Thế nên, điều người khác làm được, bạn cũng làm được.

Chúng ta giống như chiếc máy tính về cơ bản đều có phần cứng giống nhau và chúng ta có cùng một số lượng tế bào thần kinh trong não. Nếu ai đó cực kì giỏi trong việc sáng tạo, thì bạn cũng vậy. Bạn cũng có thể tạo ra những ý tưởng tương tự. Chỉ có một điều mà bạn cần tìm hiểu đó là làm cách nào họ làm được điều đó và chiến lược họ sử dụng là gì.

Nếu ai đó luôn tạo được động lực mỗi ngày để hoàn thành mục của mình và tập trung cao độ vào điều mà họ muốn, bạn có thể làm được những điều đó không? Tất nhiên là có.

Chúng ta chỉ cần vận dụng bộ não của mình theo cùng một cách với họ và bạn sẽ tạo ra được kết quả tương tự. Tất cả chúng ta từ lúc chào đời đã được ban tặng một món quà, một loại sức mạnh có thể giúp ta đạt được hầu hết mọi kết quả mà mình mong muốn trong cuộc sống hiện tại.

Điều mà C đang nói tới chính là sự kết hợp giữa não bộ và cơ thể. Sự kết hợp này có thể giúp chúng ta đạt được hầu hết mọi kết quả mình mong cầu.

Vậy trong trường hợp cả 2 không kết hợp được với nhau thì sao? Hay sự kết hợp này không hiệu quả? Câu trả lời cho câu hỏi này là rất nhiều ước mơ bạn đang nung nấu và ấp ủ sẽ chỉ là giấc mơ. Chúng ta sẽ không bao giờ thấy được những kết quả mà mình mong muốn.

Về mặt khoa học, mỗi người có khoảng một triệu tế bào thần kinh, ngoại trừ những người bẩm sinh bị tổn thương não bộ nghiêm trọng hoặc khuyết tật về thể chất trong não của họ thì chúng ta cơ bản đều có cùng phần cứng giống như nhau (nghĩa là cùng số lượng tế bào não).

Vậy nên, C xin phép được lặp lại một lần nữa, Nếu bạn nghĩ ai đó có khả năng đặc biệt thì không phải do số lượng tế bào thần kinh của họ nhiều hơn chúng ta, mà là họ đã luyện tập để tạo ra nhiều liên kết thần kinh hơn chúng ta.

Mình giải thích rõ hơn là nếu bạn giỏi về toán học, đó là bởi vì có nhiều dây thần kinh trong não bạn kết nối với nhau cho phép hình thành các khái niệm, khả năng hiểu và phát triển các lý thuyết toán học chẳng hạn. Nhưng bạn có thể không về giỏi nghệ thuật lắm bởi vì bạn không có đủ mạng lưới kết nối thần kinh để có thể giúp bạn vẽ hoặc suy nghĩ theo chiều hướng nghệ thuật và đầy sáng tạo.

Bạn không giỏi trong một lĩnh vực nào đó, không sao cả. Vì bằng cách luyện tập hay thực hiện các hoạt động kích thích não bộ bạn có thể gia tăng số lượng các liên kết thần kinh trong hippocampus (hồi hải mã) và công việc này sẽ phải tốn nhiều thời gian, có thể 1 năm hay cũng có thể 10 năm để làm thử và sửa sai.

Có bạn nào không có tài năng về âm nhạc bẩm sinh nhưng có sở thích muốn trở nên thành thạo hay chỉ đơn giản là muốn chơi một loại nhạc cụ nào không?

Để chơi được nhạc cụ, chúng ta cần một khoảng thời gian để có thể cảm nhận được âm điệu, nắm bắt được nhịp điệu và tạo ra những mẫu suy nghĩ và sản xuất ra các kết nối thần kinh cần thiết để có thể chơi các bản nhạc hoàn chỉnh.

Bạn liệu có còn nhớ kỹ thuật nhập vai đã được nhắc ở phần trước, thì kỹ thuật nhập vai là chúng ta có thể tìm ai đó cực kì giỏi về một lĩnh vực cụ thể để bắt chước cách làm của họ. Ở đây mình lấy ví dụ người chúng ta muốn bắt chước là một nghệ sĩ piano chuyên nghiệp, người có khả năng sáng tạo và kiểm soát tốt khả năng chuyên môn của mình.

Bạn hãy nghĩ thử xem, nếu bạn được học phương pháp của những người giỏi làm sao điều khiển bộ não để trở nên thông thạo với đàn piano và chúng ta cũng tìm ra được phương pháp thực hành và cài đặt nó vào mạng lưới thần kinh của chính mình, thì bạn đã rút ngắn được rất nhiều năm trong quá trình thử và sai.

2.2. Kỹ thuật nhập vai

Ngôn ngữ lập trình xuất hiện khi hai vị tiến sĩ Richard Bandler and John Grinder quyết định thử nghiệm quá trình bắt chước những người xuất sắc trong việc tạo ra những thay đổi ở người khác.

R.Bandler và J.Grinder muốn mô phỏng các chuyên gia về ngôn ngữ thông qua cách họ nói, cách sử dụng từ ngữ cũng như các liệu pháp họ sử dụng để có thể thay đổi người khác. Từ nhiều cuộc nghiên cứu và khảo sát, họ đã tìm ra được 3 ứng viên.

Người đầu tiên có tên là Milton Erickson, cha đẻ của liệu pháp thôi miên hiện đại. Ông có khả năng tạo ra những thay đổi trong con người trong khi nhiều nhà trị liệu khác phải bó tay.

Người thứ 2 là Virginia Satir được xem là mẹ của liệu pháp trị liệu gia đình. Đã có rất nhiều cặp vợ chồng tìm đến gặp bà khi họ gặp khó khăn và đã từng thử các liệu pháp trị liệu khác mà không hiệu quả. V.Satir đã sử dụng khả năng ngôn ngữ, cách nói chuyện cũng như khả năng xử lý thông tin để thay đổi trạng thái của họ, điều mà các nhà trị liệu khác không thể làm được.
Ứng viên cuối cùng là Fritz Perls, người sáng tạo ra “liệu pháp Gestalt”, một hình thức trị liệu tâm lý tập trung vào con người cũng như cuộc sống hiện tại hơn kinh nghiệm trong quá khứ của bệnh nhân.

C sẽ không nói sâu về các liệu pháp trị liệu của M. Erickson, V. Stair và F. Perls, điều chúng ta có thể thấy là cả ba điều là những bậc thầy trong việc thay đổi người khác. Họ đã mất rất nhiều năm để rèn luyện những kỹ năng và họ thậm chí còn không biết làm thế nào mình đã làm được những điều đó một cách có ý thức, mà đơn giản họ chỉ giỏi về nó.

Hai vị tiến sĩ của chúng ta đã đặt câu hỏi như thế này: “Nếu chúng ta mô phỏng các mẫu hình ngôn ngữ, cách nói chuyện, cấu trúc ngôn ngữ cũng như cách họ nghĩ liệu chúng ta có thể tạo ra được một bản đồ thiết kế chi tiết các mẫu hình ngôn ngữ. Dù chúng ta không có một tí kỹ năng cũng như chưa từng được đào tạo trong lĩnh vực trị liệu thì có thể tạo ra kết quả tương tự như họ không?”.

Nghiên cứu thông qua việc mô phỏng 3 nhà trị liệu, bộ NLP đầu tiên xuất hiện với 2 mô hình Milton và Meta.

NLP được ứng dụng khá phổ biến xung quanh chúng ta. Nếu bạn nào từng trải nghiệm công việc bán hàng, chắc có lẽ bạn sẽ cảm nhận rõ nhất. Một sales cực giỏi sẽ phải mất rất nhiều năm thử và sai để hoàn thiện chiến lược bán hàng của mình, hay cách người đó nói chuyện, cách người đó nhìn và cả cách người đó trình bày sản phẩm.Bạn nên bắt chước theo cách làm của người đó, nếu muốn trở thành một nhà bán hàng giỏi, bạn phải định dạng và chạy cùng một chương trình giống cách mà người đó đã làm.

Cũng giống như việc bạn thấy một ai đó dạy hay, một giáo viên có thể xây dựng mối quan hệ tốt với học sinh, một ai đó có thể tiếp cận, thay đổi suy nghĩ và thúc đẩy học trò của mình học tập tốt hơn. Đơn thuần, một giáo viên như vậy có thể đã phải trải qua quá trình thử và sai khá lâu có thể là 10 hay 20 năm để có được kết quả như vậy. Nhưng với kỹ thuật nhập vai thì chúng ta không cần mất khoảng thời gian dài như vậy.

Hãy nhập vai một người tài giỏi bằng cách bắt chước, mô phỏng cách họ nghĩ, cách họ nói, cách họ làm, và rồi bạn cũng sẽ trở nên tài giỏi.

3. Còn tiếp…

guest
2 bình luận
Inline Feedbacks
View all comments
2
0
Gửi câu hỏi hoặc bình luậnx